Sinema tutkunlarının (ya da başka bir deyişle “film bro”ların) sabaha karşı bitmek bilmeyen tartışmalarında kaosu başlatmak istiyorsanız, yapmanız gereken tek şey Martin Scorsese’yi hiç duymadığınızı söylemektir. Ancak ikonik yönetmenin sinema tarihine bıraktığı iz; sadece uzun plan sekanslardan, kusursuz kurgulardan ya da ezbere bilinen repliklerden ibaret değil.
Scorsese’nin asıl ustalığı, bizi içine girdiğimiz an arkamıza bakmadan kaçmamız gereken dünyalara ait olma isteğiyle doldurmasıdır. Goodfellas’taki Copacabana gece kulübüne mutfaktan girilen o efsanevi sahneyi düşünün: Doğru kişiyle beraberseniz sıra beklemezsiniz, insanlar önünüzden çekilir, eller sıkılır ve saniyeler önce yer olmayan salonda size özel bir masa belirir. Peki bu ayrıcalığın bedeli nedir ve bir gün o masadan kalkmak istediğinizde buna izin verilir mi?
İşte usta yönetmenin doğum günü şerefine; “içeri alınmak” için neleri göze aldığımızı ve ait olmanın görünmeyen kurallarını sorgulayan en çarpıcı 6 Martin Scorsese filmi:
1. Goodfellas / Sıkı Dostlar (1990)
Henry Hill çocukluğundan beri gangster olmak istemiştir. Bazıları veteriner olmak ister, bazıları ise kimse tek kelime edemeden arabasını istediği yere park etmek. Scorsese bu ikinci kariyer yolunun cazibesini kusursuz bir ritimle anlatır; kurgu hayatın sıkıcı kısımlarını atlar, müzik ise seyirciyi baştan çıkarır. Ancak Henry’nin bu dünyaya kabulü her zaman koşulludur. Trajedisi ise her şey çöktüğünde bile sıradan hayatı aşağılayıcı bulmasıdır: Görünüşe göre suçu bırakmak, o “özel muameleden” vazgeçmekten çok daha kolaydır.
2. The Age of Innocence / Masumiyet Çağı (1993)
Gangsterler yerine hangi yemekte hangi çatalın kullanılacağını bilen elitlerin arasında daha güvende hissedeceğinizi düşünüyorsanız, Scorsese’nin size kötü bir haberi var. Edith Wharton’ın romanından uyarlanan filmde 19. yüzyıl New York sosyetesi, düzeni ziyaretler, akşam yemekleri ve özenle kurgulanmış sessizliklerle korur. Kamera çiçekleri, kıyafetleri ve masa düzenlerini tıpkı bir suç planını inceler gibi süzer. Toplum, size “hayır” demek zorunda bile kalmadan kendi kurallarını uygulattığında en acımasız halindedir.
3. The King of Comedy / Komediler Kralı (1982)
Rupert Pupkin televizyon dünyasına ait olduğundan emindir; tek sorunu televizyondakileri buna ikna edememesidir. Ünlü sunucu Jerry Langford’un nezaketini bir dostluk başlangıcı, reddini ise pazarlığa açık bir durum olarak yorumlar. Robert De Niro’nun canlandırdığı karakter öylesine huzursuz edici bir tuhaflıktadır ki onun adına özür dilemek istersiniz. Rupert’ın derdi komedi değil şöhrettir; sokakta tanınmak ve “biri” olmak ister. Başarı ile skandal arasındaki çizgiyi silen bu hikaye, davet edilmediği bir dünyaya zihninde çoktan yerleşmiş bir adamın portresidir.
4. Casino (1995)
Kumarhanesindeki her yaban mersinli kekin içinde eşit sayıda yaban mersini olmasını takıntı haline getiren Sam “Ace” Rothstein’ın evlilik ve iş ilişkilerinde ne kadar rahat olabileceğini tahmin edebilirsiniz. İşinde dahidir, çok para kazandırır ve Ginger’a isteyebileceği her şeyi satın aldığında bunun neden yetmediğini bir türlü anlayamaz. Scorsese bizi kumarhanenin işleyişine o kadar hakim kılar ki bu dünyanın Ace’e ait olduğu yanılgısına biz de kapılırız. Ancak birilerine para kazandırabiliyor olmanız, çalıştığınız insanlarla asla eşit şartlarda olacağınız anlamına gelmez.
5. After Hours (1985)
Paul Hackett sadece sıradan bir randevuya çıkmak istemişti. Birkaç saat sonra ise evine sağ salim dönebilmek, kıymetini daha önce bilmesi gereken büyük bir ayrıcalığa dönüşür. SoHo’ya yaptığı bu gece yolculuğu, her açıklama çabasının yeni bir yanlış anlaşılmaya yol açtığı kaotik bir labirente evrilir. Scorsese tempoyu hızlandırarak tanıdık bir şehri Paul’ün kurallarını asla çözemediği yabancı bir gezegene çevirir. Hayatınızın en kötü randevusunun bile bu kadar lojistik çaba gerektirmediğini bilmek izleyiciye garip bir rahatlama verir.
6. Who’s That Knocking at My Door / Kapımı Kim Çalıyor? (1967)
Şık takım elbiseli gangsterlerden önce, Katolik yetiştirilme tarzı ve erkek arkadaş çevresinin sunduğu konforlu kurallarla yaşayan genç J. R. vardır: Erkeklerin “deneyimleri”, kadınların ise “itibarları” vardır. Sorun, bu dar kalıplara sığmayan bir kadına aşık olduğunda başlar. Kadının yaşadığı cinsel şiddet deneyimini kendi “saflık” takıntısıyla yargılar ve affetmesi gereken kişinin kendisi olduğuna inanır. Scorsese’nin bu ilk uzun metrajlı filminde gruba ait olmanın bedelini, grubun dışındaki biri öder.























